ABD Baskani George Bush, 11 Eyl\u00fcl sonrasinda – yanlis hatirlamiyorsam yaptigi ilk basin a\u00e7iklamasinda – saldirinin ABD’nin ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fc’ne kast ettigini, ama ter\u00f6r\u00fcn amacina ulasamayacagini, ABD’nin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dayali yasam tarzini savunmakta israrci olacagini ilan etmisti. Nitekim, Afganistan’a y\u00f6nelik askeri operasyon da ‚ebedi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck harekati‘ olarak adlandirildi. Bu yazida, s\u00f6z konusu ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fck‘ retoriginin bazi ve\u00e7helerine dikkat \u00e7ekmeyi deneyecegim.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fcn kapitalist sistemin en y\u00fcksek moral degeri olarak takdim edilmesini, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Soguk Savas yillarindan, ‚demir perde‘ ve ‚h\u00fcr d\u00fcnya‘ ayrimindan hatirliyoruz. Sovyetler Birligi’nin \u00e7\u00f6k\u00fcs\u00fcyle, yani ‚demir perde’nin yikilmasiyla birlikte ise, ‚yeni d\u00fcnya d\u00fczeni‘ diye adlandirilan ‚yeni emperyal vizyon’un, kendisini ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fck’ten ziyade ‚insan haklari‘ s\u00f6ylemine dayanarak temellendirmek\/mesrulastirmak istedigine tanik olduk. Reel sosyalizmin artik varolmadigi, dolayisiyla kapitalist ve sosyalist bloklar arasindaki ayrimi vurgulamak i\u00e7in kendisine basvurulan ‚h\u00fcr d\u00fcnya‘ deyisinin anlamini yitirdigi kosullar altinda, Bati’yi d\u00fcnyanin geri kalanindan ayiran sinir \u00e7izgisi, 1990’lar boyunca giderek artan bir sekilde ‚insan haklari‘ kavramindan hareketle \u00e7izildi. Insan haklari konseptinin farkli d\u00fczeylerde (k\u00fcresel sivil toplum hareketliliginde, basta AB olmak \u00fczere ulusasiri kurumsallasma s\u00fcre\u00e7lerinde ve nihayet diplomasinin reelpolitiginde) isgal etmeye basladigi merkezi konum bunun ifadesidir.<\/p>\n
Bu gelisme, kuskusuz, k\u00fcresellesme s\u00fcrecinden ve liberalizmin yeni d\u00fcnya tasarimindan bagimsiz olarak d\u00fcs\u00fcn\u00fclemez. K\u00fcresellesme, siyasal planda, kendisini, insan haklarinin teminat altina alindigi ‚medeni cografya’nin sinirlarini genisletmeye y\u00f6nelik bir proje olarak takdim etti. Nitekim bu s\u00f6ylemin tasiyicisi olan liberalizm de, insanin maddi ve manevi bazi temel ihtiya\u00e7lari oldugunu; bu ihtiya\u00e7larin maddi planda refah i\u00e7erisinde yasamaya, manevi planda ise haysiyet ve kisiliginin korunmasina geri g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecegini; kapitalizmin bunlardan ilkini, demokrasinin ve insan haklarinin ise ikincisini saglamis bulundugunu, dolayisiyla t\u00fcm insanlik i\u00e7in tatmin edici bir gelecegin bizi bekledigini ileri s\u00fcrerek, 1990’dan itibaren tarihsel zaferini ilan etmekteydi.<\/p>\n
Ne var ki bu zaferin, ‚medeni cografya’nin disinda kalan ve kalmakta israr eden bazi b\u00f6lgelerde askeri olarak da kazanilmasi gerekmistir. NATO’nun Sirbistan’a m\u00fcdahalesini hatirlayalim. NATO, m\u00fcdahalede bulunabilmesinin hukuksal zemini olan BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin onayini almaksizin, yani hukuksal bir zemine sahip olmaksizin, Kosova’daki insan haklari ihlallerinin ulastigi ve daha da ulasabilecegi boyutlari ileri s\u00fcrerek harekete ge\u00e7misti; elbette ABD’nin \u00f6nc\u00fcl\u00fcg\u00fc ve siyasi iradesiyle. Insan haklari kavrami, bu olayda, mevcut uluslararasi hukuk a\u00e7isindan yasal bir zemini bulunmayan askeri-siyasi bir m\u00fcdahaleyi mesrulastirmak i\u00e7in kullaniliyor ve Bati kamuoyunun b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden de destek g\u00f6r\u00fcyordu. Baska bir deyisle ‚evrensel degerler’in, devletlerin egemenlik hakkindan ve bu egemenligi tarif eden pozitif hukuktan \u00fcst\u00fcn oldugu ilan ediliyor; b\u00f6ylece insan haklari, k\u00fcresel d\u00fcnyanin en y\u00fcksek moral degeri olarak takdim ediliyordu. Nitekim, yeni emperyal vizyonun s\u00f6zc\u00fclerinden Tony Blair, Kosova m\u00fcdahalesinin ardindan sunu s\u00f6yl\u00fcyordu: „Diktat\u00f6rlerin etnik temizlik yaptiklarinda veya halklarini ezdiklerinde cezalandirilacaklarini bildikleri bir yeni binyila girmek istiyoruz. (…) Bu t\u00fcr su\u00e7lari isleyenlerin saklanacaklari hi\u00e7bir yerin olmadigi bir d\u00fcnya i\u00e7in m\u00fccadele veriyoruz.\u00a7<\/p>\n
Bu s\u00f6z\u00fcmona ‚insani m\u00fccadele‘ bir m\u00fcddet nispeten p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir sekilde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. „Hersey yolunda gidiyordu. Sirbistan dize gelmis, Milosevi\u00e7’i Uluslararasi Savas Su\u00e7lari Mahkemesi’ne (sonradan b\u00fcy\u00fck kisminin Tito d\u00f6neminden kalan bor\u00e7larin \u00f6denmesine ayrildigi ortaya \u00e7ikan) bir avu\u00e7 dolara satmisti. NATO doguya, g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir Rusya’ya dogru ilerliyordu. Saddam H\u00fcseyin ne zaman istenirse rahatlikla bombalanabilecekti. (…) Filistin b\u00f6lgeleri siki kontrol altinda tutulurken, liderleri akilli bombalarla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. Son bir ka\u00e7 yil i\u00e7inde, hisse senedi sahipleri rekor d\u00fczeyde karlar elde ediyordu. Politik sol devre disi kalmis, t\u00fcm siyasi partiler neoliberalizm ve ‚insani‘ m\u00fcdahalecilik konsepti etrafinda toplanmisti. Kisaca, bazi yorumcularin ifade ettigi gibi, ‚baris i\u00e7inde‘ yasayip gidiyorduk. Sonra aniden sok, s\u00fcrpriz ve dehset ani: T\u00fcm zamanlarin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fc, tek ger\u00e7ek evrensel imparatorluk, tam kalbinden, zenginlik ve g\u00fcc\u00fcn\u00fcn merkezinden vuruldu.\u00a7 (Jean Bricmont, ‚Tarihin Sonu’nun Sonu, Cosmopolitik<\/em>, sayi 1, Ekim 2001; yazinin orjinali i\u00e7in bkz. www.zmag.org\/bricmontcalam.htm)<\/p>\n 11 Eyl\u00fcl olayi, k\u00fcresellesme ile insan haklari arasindaki iliskinin kirilganligini a\u00e7iga \u00e7ikartmistir. Amerikan asayis aygitinin ve m\u00fcttefiklerinin, ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fcn tehdit altinda oldugu’ndan, dolayisiyla olagan\u00fcst\u00fc ‚g\u00fcvenlik‘ \u00f6nlemlerine basvurmanin zorunlulugundan dem vurmalari, insan haklarinin ‚evrenselci‘ dili yerine, Soguk Savas yillarindan hatirladigimiz ‚\u00e7atismaci‘ dilin kullanilmaya basladigini g\u00f6steriyor. Nitekim Bush, „daha \u00f6nce Sovyetler Birligi tarafindan tehdit edilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fcn, simdi ter\u00f6rizm tarafindan tehdit edildigi\u00a7ni ve „\u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile ter\u00f6rizm arasindaki bu savasta kimsenin tarafsiz kalamayacagi\u00a7ni beyan etmekte gecikmedi. Bunun anlami, k\u00fcresellesme s\u00fcrecinin artik \u00e7atismaci bir evreye girmekte oldugudur.<\/p>\n Bu \u00e7atismanin somut olarak nasil bi\u00e7imlenecegini simdiden \u00f6ng\u00f6rmek \u00e7ok kolay degil; ayrica buradaki ama\u00e7larimiz bakimindan da konumuzun disinda. Yine de, malumu ilan olan bir saptamayi tekrarlayalim. \u00c7atismanin sahnesi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, Ortadogu ve Avrasya olacak. Bu, s\u00f6z konusu cografyada yasayan halklarin makus talihinde yeni ve daha kanli bir sayfanin a\u00e7ilmasi anlamina geliyor – bu sayfa Afganistan’da simdiden a\u00e7ilmis durumda.<\/p>\n Evet, ‚h\u00fcr d\u00fcnya‘ retoriginin yeniden canlandirilmasi, insan haklari ile k\u00fcresellesme arasindaki a\u00e7inin genisledigine ve giderek de genisleyecegine isaret ediyor. Edward Said’in belirttigi gibi, k\u00fcresellesmeye karsi her t\u00fcrden direnis bundan b\u00f6yle ‚ter\u00f6rizm‘ diye yaftalanma ve basini ABD’nin \u00e7ektigi ‚ter\u00f6rizme karsi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck cephesi‘ tarafindan imha edilme tehlikesiyle karsi karsiya. ‚Ter\u00f6rizmin takibi‘ adi altinda, insan haklarina iliskin kaygi ve standartlarin su ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde parantez i\u00e7ine alinacagi yeni bir kriminal d\u00f6neme giriyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7, aslinda bir bakima, ‚liberal-demokrasi’den ‚liberal-otoriteryanizm’e ge\u00e7is anlamina da geliyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi mesruiyet dilini ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fck‘ ve ‚g\u00fcvenlik‘ arasindaki iliskiden hareketle tesis ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD Baskani George Bush, 11 Eyl\u00fcl sonrasinda – yanlis hatirlamiyorsam yaptigi ilk basin a\u00e7iklamasinda – saldirinin ABD’nin ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fc’ne kast ettigini, ama ter\u00f6r\u00fcn amacina ulasamayacagini, ABD’nin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dayali yasam tarzini savunmakta israrci olacagini ilan etmisti. Nitekim, Afganistan’a y\u00f6nelik askeri operasyon da ‚ebedi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck harekati‘ olarak adlandirildi. Bu yazida, s\u00f6z konusu ‚\u00f6zg\u00fcrl\u00fck‘ retoriginin bazi ve\u00e7helerine dikkat \u00e7ekmeyi … Weiterlesen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"slim_seo":{"title":"'H\u00fcr D\u00fcnya'n\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc - graswurzelrevolution","description":"ABD Baskani George Bush, 11 Eyl\u00fcl sonrasinda - yanlis hatirlamiyorsam yaptigi ilk basin a\u00e7iklamasinda - saldirinin ABD'nin '\u00f6zg\u00fcrl\u00fcg\u00fc'ne kast ettigini, ama ter\u00f6"},"footnotes":""},"categories":[293,1025,1027],"tags":[],"class_list":["post-4382","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-264-dezember-2001","category-die-waffen-nieder","category-wir-sind-nicht-alleine"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4382"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4382\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.graswurzel.net\/gwr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}